"Heel leuk dat een selectie van Feyenordcolumns nu is gebundeld. Maar of de mensheid ermee gediend is... dacht het niet. Het streelt je ego, dat wel", aldus Epenaar Ton Brands.

Ook zijn geboortedorp Epe en de Veluwe in het algemeen komt af en toe voorbij in de Feyenoordcolumns van Ton Brands.

Columns over Feyenoord gebundeld
Feyenoord mag dan al in de voorronde van de Uefacup 'gestruikeld' zijn over AA Gent, het belet Ton Brands niet in zijn 'schrijfdrang' over de club uit Rotterdam. De 46-jarige Epenaar schrijft al ruim 20 jaar columns over Feyenoord in het supportersmagazine 'Hand in Hand'. Dat doet hij onder de titel 'Uit Stand'. Eind augustus komt een bundeling van deze columns uit. Het boek draagt dezelfde titel als de columns, 'Uit Stand' dus.

Uitgeverij Gelderland Vakbladen in Epe is de uitgever van het nieuwste Feyenoord-boek. De periode die de paperback beslaat, staat bol van hoogte- en dieptepunten: de legendarische Europese wedstrijden, inclusief de nooit gedachte UEFA-cup winst, de kampioenschappen en bekerfinales, maar ook de bijna-degradatie begin jaren negentig, het vertrek van Jorien van den Herik en de actuele financiële problemen. Ton Brands schrijft er telkens op geheel eigen wijze over, soms prikkelend, soms genuanceerd, maar altijd 'Uit Stand', met passie.

"Het is heel leuk dat een selectie van deze columns nu is gebundeld. Maar of de mensheid ermee gediend is... dacht het niet. Het streelt je ego, dat wel. Maar dat moet je wel in perspectief zien. Ons eigen bedrijf geeft dit boekje uit, omdat niemand anders er brood in zag", vertelt Brands lachend. Toch geeft hij meteen daarna aan dat hij nog steeds een beetje trots is als hij een tijdschrift, krant of boek in handen heeft met een artikel van hemzelf erin. "Misschien heeft het te maken met m'n opvoeding. Mijn moeder beschouwde het geschreven woord bijna als een verheven iets. En een boek was daarbij het summum. Ik werd gestimuleerd veel te lezen en leerde al snel dat je een boek niet omgedraaid, met de kaft gespreid, mocht wegleggen. Ik heb dus 'ontzag' voor teksten. Later ging ik zelf schrijven. In mijn huidige baan als uitgever en ondernemer heb ik wel veel te maken met teksten, maar vooral teksten van anderen. Daarom is het nog altijd bepaald geen straf om een column te mogen aanleveren voor 'Hand in Hand', want zelf schrijven blijft toch prachtig om te doen", aldus de auteur van 'Uit Stand'.

Naïef
Brands noemt zich 'tamelijk naïef'. "Dat is al die jaren gebleven. Ik heb me regelmatig verbaasd over de impact van een stukje tekst. Kan daar ook slecht mee omgaan. Johan Derksen heeft me jaren geleden eens totaal gefileerd in één van zijn columns in Voetbal International, omdat ik iets had geschreven over zijn vriendje Matty Verkamman. Laatsgenoemde had in mijn ogen insinuerende opmerkingen gemaakt over één van mijn minst favoriete Feyenoord-trainers, Arie Haan. Ik vond dat niet correct en schreef daar wat 'stoere taal' over in 'Uit Stand'. Dat was deels terecht. Ik vind nog steeds dat je als journalist een opiniërend stuk niet mag gebruiken om te insinueren dat iemand verdient aan transfers van spelers als je dat niet kunt bewijzen, maar de taal die ik gebruikte in die column was volkomen misplaatst. Er kan en mag veel in columns, maar dit sloeg nergens op. Het stond mijlenver af van hoe ik vind dat je met elkaar om zou moeten gaan. Noem het jeugdige onbezonnenheid. Maar dat de hoofdredacteur van Voetbal International zich druk maakt over één van mijn columns vond ik net zoiets als Leonardo di Caprio die zich uitspreekt over de acteerprestaties in een homevideo van een kinderfeestje. Het verbaasde me volkomen dat er, behalve een paar vrienden, überhaupt mensen waren die deze column lazen. Verstandelijk weet je natuurlijk dat die mensen er moeten zijn, maar als ik word aangesproken over de inhoud van de column sta ik steeds weer perplex."

Verbijstering
Verbijsterd was hij over de dreigbrief die hij eens ontving, nota bene  van eigen supporters. Die hadden het cynisme in één van Brands' columns gemist en namen de tekst letterlijk. De bewuste column ging over de denkbeeldige staat van beleg in Zwolle, naar aanleiding van de komst van het Feyenoordlegioen voor het bekerduel PEC-Feyenoord. "In die tijd stond er ook een foto bij de column en werd ik heel af en toe herkend op de tribune. Dat vond ik strelend en beangstigend tegelijk. Op je kamertje een tekst op je toetsenbord rammelen is heel wat anders dan geconfronteerd worden met een lezer van die tekst. Naïef dus, ik zei het al."

Heeft hij weleens missers gemaakt in een column? Ton Brands schiet in de lach: "Teveel om op te noemen. Als je vanuit boosheid, ergernis of euforie schrijft, betreft het vaak een momentopname: die ene wedstrijd met een blunderende 'scheids', de complete offday van Feyenoord of juist de prachtprestatie. Bij een maandblad word je dan weleens achterhaald door de realiteit. Neem de juli-editie van 'Hand in Hand'. Daarin schreef ik dat de kwaliteit van de WK-scheidsrechters me positief verraste. Het WK was toen net een paar dagen oud. Ik had de column nog niet ingeleverd bij de eindredacteur, of de ene na de andere scheidsrechterlijke dwaling kwam 'voorbij'. Je zou bijna gaan verlangen naar de Bloms en Bossens van deze wereld. Let wel: bijna!"

Is de auteur in de loop der jaren veranderd en daardoor anders gaan schrijven? "Natuurlijk verander je. Ik kon me 20 jaar geleden vreselijk opwinden als iemand iets negatiefs schreef of zei over Feyenoord. Voelde me persoonlijk beledigd. Ik zat helemaal uit te vlassen of ik een journalist kon betrappen op een tegenstrijdige mening. Ik heb Johan Derksen, daar heb je 'm weer, echt gehaat. Moest Feyenoord tegen Newcastle United spelen en vond hij Alan Shearer het ene moment een houterige nietsnut en dan had hij het een tijd later weer over de blunderende coach Gullit die zo'n topspits als Shearer niet opstelde. Nu maak ik me gelukkig nauwelijks meer druk over dat soort zaken, want dat is heel vermoeiend kan ik je verzekeren. Relativeren heeft gevolgen voor de inhoud van je columns. Vanuit boosheid of irritatie is het gemakkelijk schrijven. Gelukkig is er nog genoeg waarover je je kunt ergeren bij Feyenoord. Als je ouder wordt, zie je dezelfde fouten weer terugkeren en dat is soms echt verbijsterend. Natuurlijk heb ik alles behalve de wijsheid in pacht, maar het podium dat je via een column krijgt geboden is te mooi om te negeren."

Relativeren gaat Brands dus beter af dan 'vroeger'. Ziet hij zichzelf ooit nog in de hekken hangen, zoals hij ooit schreef over de keer dat Simon Tahamata in zijn laatste wedstrijd voor Feyenoord een rode kaar kreeg wegens een futiliteit? Of tranen in de ogen krijgen wanneer 'zijn cluppie' een zinderende Europacupwedstrijd wint, zoals met tien man tegen Marseille of tegen PSV, met die nooit verwachte ontknoping in de slotseconden? "Dat acht ik alles behalve uitgesloten. Om bij het voorbeeld van het UEFA-cup duel tegen PSV te blijven. Die tegendraadse kopbal van Pierre van Hooijdonk staat vast op m'n netvlies gegrift. Die bal verdween voor mijn gevoel tergend langzaam, over een wanhopig springende PSV'er in het doel. Weer een sleutelduel gewonnen in een krankzinnig Europacupseizoen, weer dichter bij een 'onmogelijke' cupwinst. Ik riep al 'tig' jaar dat een Nederlandse voetbalclub nooit meer in een Europese finale zou staan. Als je 'eigen club' dat uiteindelijk dan toch lukt, is dat geweldig. Die wedstrijden tegen PSV waren zó spannend; ik krijg er nog kippenvel van. Maar ook de ontmoetingen in en om het stadion, de reizen naar met vrienden naar thuis- en uitwedstrijden, de vele anekdotes; dat alles maakt dat deze club je nooit meer los laat."

Op de banken
Ziet Brands de successen van weleer ooit nog terugkeren? "Natuurlijk! Ik zal waarschijnlijk nooit meer zo betrokken zijn bij een Feyenoordteam als begin jaren negentig, toen een elftal dat regelrecht uit een Appie Happie-strip leek te zijn gelopen in Groningen kampioen werd. Dat soort successen lijken nu ver weg, maar kunnen beslist terugkomen. Kijk naar FC Twente. Dat was een paar jaar geleden ook bijna bankroet, maar bewijst nu dat je met nuchterheid en een gedegen beleid nooit verwachte triomfen kunt behalen. Anderzijds: ik droom weleens over die sjeik, die in een opwelling een paar honderd miljoen in ons cluppie steekt - de hoop dat multinationals met Rotterdamse roots zich verbinden aan Feyenoord heb ik inmiddels laten varen - en dat Feyenoord weer mee kan doen met de Europese topclubs. Als die sjeik zich na een paar jaar gaat vervelen en zich terugtrekt, valt Feyenoord om. Da's knap vervelend natuurlijk, maar dan hebben we in ieder geval een paar seizoenen op de banken kunnen staan. Maar als die 'sjeik' niet langskomt sta ik ook op de banken bij successen van Feyenoord. Of ben vertwijfeld als het weer eens misgaat. Dat komt inderdaad veel te vaak voor de laatste seizoenen. Afgelopen donderdag nog. Die gemiste kans tegen AA Gent in blessuretijd. Zo'n doelpunt maakt een verschil van een paar miljoen euro voor de club, die financieel in zwaar weer zit. Erger nog vind ik het voor die jonge gasten, die zó hun best deden, maar gewoon niet beter kunnen. En voor de supporters. Ik ken er die drie dagen niet eten door deze uitschakeling. Ik ben inmiddels geen week meer van slag na zo'n sportief dieptepunt, maar op dat moment zelf moet je me wel even met rust laten."

Het boek 'Uit Stand' is vanaf heden verkrijgbaar via de boekhandel, via Bol.com, of via www.gelderlandvakbladen.nl.

Uit stand, de beste columns uit 20 jaar 'Hand in Hand'
Uitvoering 128 pagina's, paperback.
Prijs: € 12,95. ISBN: 9789081359160.